Đây là lễ hội của ngành giáo
dục và là ngày tôn sư trọng đạo nhằm mục đích tôn vinh những người đang ngày
đêm thắp lửa tri thức cho các học sinh. Ngoài mục đích là dịp nhắc nhở tới công
lao của hơn một triệu thầy, cô giáo trong cả nước đang miệt mài với sự nghiệp
trồng người, ngành giáo dục cũng nhân dịp này đánh giá lại hoạt động giáo dục
và lập phương hướng nâng cao chất lượng giáo dục. Dân tộc ta vốn có truyền
thống hiếu học, luôn nêu cao vai trò người thầy giáo. Người thầy luôn được coi
là tiêu biểu cho tầng lớp trí thức, tiên tiến được toàn thể xạ hội công nhận.
Nghề giáo được coi là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý .
Lịch sử của ngày 20/11 được
bắt đầu từ một Tổ chức quốc tế các nhà giáo tiến bộ thành lập ở Paris, pháp vào tháng
7/1946 lấy tên là F.I.S.E – Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục. Năm 1949
tại hội nghị Vác-xa-va, Balan, tổ chức FISE đã xây dựng một bản “Hiến chương
các nhà giáo” gồm 15 chương với nội dung chủ yếu là đấu tranh chống nền giáo
dục tư sản, phong kiến, xây dựng nền giáo dục tiến bộ bảo vệ những quyền lợi
vật chất và tinh thần chính đáng của người dạy học và nhà giáo, đề cao trách
nhiệm và vị trí của nghề dạy học và nhà giáo .
Trong những năm kháng chiến
chống thực dân pháp xâm lược, công đoàn giáo dục Việt Nam đã quan hệ với tổ
chức FISE để tranh thủ các diễn đàn quốc tế tố cáo âm mưu tội ác của bọn đế
quốc xâm lược đối với nhân dân ta cũng như đối với giáo viên và học sinh đồng
thời giới thiệu những thành tích của nền giáo dục cách mạng, tranh thủ sự đồng
tình ủng hộ của giáo giới trên toàn thế giới đối với cuộc kháng chiến chính
nghĩa của nhân dân ta.
Mùa xuân năm 1953, Đoàn Việt
Nam do thứ trưởng Bộ quốc gia giáo dục Nguyễn Khánh Toàn làm trưởng đoàn tham
dữ hội nghị quan trọng kết nạp công đoàn giáo dục của một số nước vào tổ chức
FISE tại Viên (thủ đô nước Áo), trong đó có công đoàn giáo dục Việt Nam. Như
vậy chỉ một thời gian ngắn sau khi thành lập (22/7/1951), công đoàn giáo dục
Việt nam được kết nạp là một thành viên của FISE .
Từ 26 đến 30/8/1957 tại thủ
đô Vác-xa-va, có 57 nước tham dự hội nghị FISE trong đó có công đoàn giáo dục
Việt <st1:country-region w:st="on">Nam</st1:country-region>.
Đoàn Việt nam đã quyết định lấy ngày 20/11/1958 làm ngày quốc tế “Quốc tế Hiến
chương các nhà giáo”, ngày này lần đầu tiên được tổ chức trên toàn miền Bắc
nước ta vào năm 1958. Những năm sau đó, ngày này cũng được tổ chức tại các vùng
giải phóng ở miền nam. hàng năm, vào dịp kỉ niệm 20/11, cơ quan tiểu ban giáo
dục thường xuất bản, phát hành một số tập san đặc biệt để cổ vũ tinh thần đấu
tranh của giáo giới trong vùng tạm chiến , động viên tinh thần chịu đựng gian
khổ của anh chị em, giáo viên kháng chiến.
Sau ngày đất nước được thống
nhất, giáo giới Việt Nam đoàn kết nhất trí xây dựng nền giáo dục theo đường lối
của Đảng cộng sản Việt Nam. Chính vì vậy ngày 28/9/1982 Hội đồng bộ trưởng (Nay
thuộc chính phủ ) đã ra quyết định số 167-HĐBT về Ngày Nhà giáo Việt Nam. Quyết
định của Hội đồng Bộ trưởng dựa trên cơ sở thực tế của ngày 20/11/1958 “Ngày quốc
tế hiến chương các nhà giáo”.
Nhất tự vi sư, bán tự vi sư ,
lời xưa vẫn nhắc nhở chúng ta nhớ đến công ơn thầy cô , mà mỗi bài học như
chuyến đò thầm lặng ngày ngày đưa học sinh đến những bến bờ tri thức. Mang theo
hành trang thầy cô trang bị, những cô cậu học sinh ngày ngày sẽ theo nhau lớn
lên, rồi tạm biệt năm tháng học trò để bước những bước đầu tiên vào đời… và rồi
mỗi năm cứ đến ngày 20/11, họ lại về trường xưa,hoặc cùng hướng về tuổi thơ của
mình , cùng với đàn em đang cắp sách đến trường hôm nay, quay quần ôn lại những
kỉ niệm cũ, nhắc nhở nhau về mái trường và thầy cô, những người đã dày công vun
đắp cho họ trưởng thành, và hơn tất cả để cho họ có dịp bày tỏ lòng tri ân đối
với các Thầy, cô giáo những người đã nâng đỡ họ trên mọi con đường cuộc đời.
Bằng ngọn lửa nhiệt huyết, thầy cô đã truyền cảm hứng cũng như động viên khích
lệ bao thế hệ học trò những hoài bão khát khao vươn lên. Những thành công, hạnh
phúc của trò ngày hôm nay cũng trở nên rạng rỡ trong niềm vui và là niềm tự
hào, hãnh diện của các thế hệ thầy cô, những người không quản ngày đêm, mưa
nắng, những người đã một thời quên đi bao khó khăn gian khổ về vật chất, thiếu
thốn của cuộc sống để thắp nên ánh sáng tri thức cho các em học sinh thân yêu
của mình. Nhiệm vụ lớn nhất của người giáo viên là hướng các em đến điều thiện,
khơi gợi tình yêu thương cho các em bằng cách này hay cách khác, trang bị cho
các em những yếu tố cần và đủ cho một con người trưởng thành mai sau, một thành
viên tương lai của xã hội phát triển.